Ana sayfa Bilim Beyin&Zihin Hafızanızı Arttırmak İster Misiniz ?

Hafızanızı Arttırmak İster Misiniz ?

5349
0
Okuma süresi: 3 dakika

Hafızanızı arttırmak, şüphesiz hayatınızı oldukça kolaylaştıracak, sosyokültürel ve ekonomik olarak seviye atlamanızı destekleyecektir. Sınavlarda akılda tutulan formüller, tarihler ya da daha iyi bir isim hafızasını kim istemez ki?

İnternete hafıza arttırma teknikleri yazdığınızda karşınıza birçok bulmaca, oyun, zorlu testler ve sürekli tekrarlamanız gereken pratikler çıkacaktır. Ancak ben size hafızanızı iyileştirmek için bugün bilimsel olarak defalarca kanıtlanmış, bedava, uygulaması oldukça kolay ve zahmetsiz olan bir şey önereceğim: Uyumak!

Uzmanlar eğer verimli bir uyku düzenine sahip olursanız (günde 8 saat, tamamen karanlık ve olabildiğince sesten arınmış bir odada) hafızanızın bir önceki düzensiz yaşamınızdan çok daha fazla gelişim göstereceğine söz vermektedirler. Yazının asıl konusu daha ileride anlatacağım bir deney, ancak öncesinde uyku ile ilgili birkaç kısa bilgi verelim.

GİZLİ HAZİNE : UYKU

Nedendir bilinmez, okyanusların bile keşfedilmeyen kısımları artık tek tek keşfedilirken, uzayın derinliklerine bundan tam 50 yıl önce roketler, teleskoplar yollamış ve keşif yolcuğunda büyük adımlar atmışken, neden insanlar önce en yakınlarındaki gizemi çözmezler? Beyin ve uyumanın gizemini.

Sizi temin ederim uyumak sandığınızdan çok daha karmaşık, kompleks ve anlaşılması zor bir fonksiyon. Belki daha önce duymuşsunuzdur, uykunun çeşitli aşamaları var örneğin NREM ve REM aşamaları. Bu aşamalar kendi içlerinde farklılaşarak çeşitli görevleri yerine getirirler. Bu yazının kapsamında NREM in derin uyku safhasını içerdiğini, vücudun uyku esnasındaki yapım-yıkım olaylarının gerçekleştiği, fizyolojik olarak aktif olan aşaması olduğunu ve REM’in ise vücudun felç geçirdiği, rüya gördüğümüz ve duyusal hislerimizin aktif olduğu aşaması olduğunu bilmeniz yeterli.

Yazı ile aşağıdaki grafiği takip edecek olursanız, uyku açısından sağlıklı bir bireyin “uyku mimarisi” vasıtasıyla NREM, REM ve uyanıklık safhalarını kolaylıkla anlayabilirsiniz. Ortalama saat 23.00 da yatan bir birey döngü 1 (Cycle 1) de görüldüğü gibi direkt NREM 3 ve 4. aşamalarına geçerek derin ve düşük dalga spektrumlu bir uyku profili izler, gecenin ilerleyen saatlerine doğru kademeli olarak 3. ve 4. NREM aşamaları azalarak, 1 ve 2. aşamalar REM uykusu ile paralel şekilde artışa geçer. Yani uyanmanıza yakın olan çok kısa bir zaman diliminde rüya görmektesiniz.

HAFIZA ARTTIRMA ÇALIŞMALARI (DENEYİ)

2006 yılında Almanya da bir grup araştırmacı, sağlıklı ve genç yetişkinlerle anlaşarak bir deney kurguladılar. Deneye başlamadan hemen önce araştırmacılar, denekleri iki gruba ayırdılar A grubundaki herkesin başlarının ön ve arka kısımlarına elektrot pedleri yerleştirdiler, diğer B grubuna ise herhangi bir elektrot takılmadı ve daha sonra her iki grup uykuya daldı.

Beklenenin aksine araştırmacılar deneklerin uyku esnasında beyinlerinden yayılan elektriksel beyin dalgalarını kaydetmek yerine, onlara çok düşük ve özenle hesaplanmış miktarlarda elektrik vermeye (Stimülasyon) başladılar. Ancak bu stimülasyonu sadece “NREM” in en derin aşamasında uyguladılar. Stimülasyon, uykuda olan deneklerin hissetmeyeceği ve uykularını bölmeyecek miktardaydı. Ama uyku üstündeki etkileri yatsınamaz derecedeydi.

Her iki gruptaki bireyler uyumadan hemen önce bir bilgi listesini öğrenmişlerdi. Ertesi gün bu liste üzerinden bir tür sınav gerçekleştirildi. Araştırmacılar sonuçları gördüklerinde gözlerine inanamadılar: A grubundaki denekler (uyku esnasında stimülasyon uygulanan), B grubundakilere kıyasla sınavda tam iki kat başarılı olmuşlardı. Yani araştırmacılar derin uyku beyin dalgası aktivitesinin elektriksel kalitesini artırarak bireylerin ertesi sabah hatırlayabildiği bilgi sayısını stimülasyon almayan bireylere kıyasla neredeyse ikiye katlamışlardı

Diğer aşamalarda örneğin REM de uygulanan stimülasyonun başarılı olamadığını da rapor ettiler. Sadece NREM uykusu sırasında beynin kendi yavaş ritmiyle senkronize olarak verilen stimülasyon hafızada iyileşme sağlıyordu.  

Deneyi okuduktan sonra lütfen direkt internet üzerinden bir beyin stimülasyon aracı siparişi vermek gibi kötü bir hataya düşmeyin. Bunu yapan birçok insanda ölüm olmasa dahi kalıcı hasarlar gerçekleştiği rapor edilmiştir. Lütfen bunu evde denemeyin.

Eğer çevrenizde hafızasını geliştirmek isteyen arkadaşlarınız, sınava hazırlanan tanıdıklarınız varsa onlara sadece uykularını düzenlemeleri gerektiğini hatırlatmanız bu yazının amacına ulaştığı anlamına gelir.

Ana kaynak olarak kullandığım “Niçin Uyuruz?” Matthew Walker ın eşsiz kitabını herkese öneriyorum. İleri okumalar ve kaynak için aşağıya göz atmayı unutmayın.

İLERİ OKUMALAR

Sadece insanlarda değil “şempanze, pigme şempanzeleri ve orangutanlar” da yapılan bu çalışma hafızanın bu canlılarda da uyku vasıtasıyla iyi bir şekilde gelişebileceğini göstermiştir: TIKLAYIN

Öğrenme sonrası uykunun faydalarını en iyi açıklayan çalışma ise şöyle : TIKLAYIN

KAYNAK

“Niçin Uyuruz?” Matthew Walker (Kitap-Pegasus Y.)

Önceki makaleYeni Bir Dünya Arayışı
Sonraki makaleTatil Değil Salgın: Akademisyenlerin ‘Acı Espriler’ İle Mücadelesi
Mehmet Emin Köse
Lisans eğitimimi Uludağ Üniversitesinde Biyoloji üzerine tamamladıktan sonra hedeflediğim alan olan kanser çalışmaları ve araştırmalarını yapabileceğim bir yüksek lisans programına kayıt oldum. Şu an İstinye Üniversitesi Moleküler Kanser Araştırma Laboratuvarında yüksek lisans öğrencisi statüsünde AR-GE bölümünde bulunmaktayım. Hücre Kültürü, Protein analizleri ve kanser araştırmaları özel ilgi alanım olması yanında, bilimi küçük yaşlardan itibaren seven biriydim. Bunların yanında yaşayış, sosyoloji, psikoloji, tarih konularına da ilgiliyimdir. 3 yıldır aktif olarak Blog yazarlığı yapmaktayım. 30 Ocak 2019’da ise DijitalX ailesine katıldım ve yazmaya burada devam ediyorum. “Bilim Her şeydir” parolası hayatıma yön vermeye devam ettiği sürece böyle biri olmaya devam edeceğim. -Science is Everything-